Hejnał

Skoro jesteśmy przy Kościele Mariackim. Z jego wyższej wieży, północnej, zwanej „Hejnalicą”, 48 razy w ciągu doby odgrywana jest najbardziej znana melodia w Polsce, skomponowana w tonacji F-dur. To jest właśnie hejnał. O pełnych godzinach rozbrzmiewa on na cztery strony świata. Najpierw w stronę południową, ku Wawelowi, by uczcić króla. Później, w kierunku zachodnim, dla władz miasta i magistratu. Trzecie trąbienie – w stronę Barbakanu, czyli na północ, dedykowane jest turystom. W końcu czwarte – skierowane ku Małemu Rynkowi i remizie umiejscowionej koło plant– ma uhonorować komendanta straży pożarnej i kupców.

Hejnał na pewno grano już pewno pod koniec XIV wieku, bowiem z tych czasów mamy wzmianki o wypłacie wynagrodzenia dla miejskiego trębacza. Wtedy trąbiono dwa razy na dzień – gdy otwierano i zamykano bramy miejskie. Trębacz chwytał też za instrument w momencie wybuchu pożaru lub gdy pod miasto podchodzili wrogowie. I to właśnie z tym drugim powodem związana jest legenda o melodii, która nagle się urywa. Historia miała wydarzyć się w XIII stuleciu, podczas jednego z najazdów tatarskich. Widząc wrogów podchodzących pod mury miasta trębacz zaintonował wezwanie pod broń. Gdy melodia pobudki niosła się w miasto, jeden z Tatarzynów napiął cięciwę łuku, z którego wypuścił strzałę. Ta przebiła gardło trębacza i melodia nagle umilkła. Co ciekawe, legenda ta zrodziła się dopiero w XX wieku. Wymyśliła ją naprędce Aniela Pruszyńska podczas kolacji z angielskim pisarzem i wykładowcą Uniwersytetu Jagiellońskiego Erikiem Kellym, który rozpropagował ja w książce „Trębacz z Krakowa”, wydanej w 1928 roku. Notabene publikacja ta otrzymała prestiżową nagrodę The John Newbery Medal, przyznawaną w Stanach Zjednoczonych za najlepszą powieść dla dzieci i młodzieży.

Dodajmy, że hejnał mariacki w obecnej postaci grany był od 13 lutego 1838 roku. Początkowo tylko raz dziennie – w południe. Stąd Kraków był pierwszym miastem, w którym podawano dokładny czas. To z kolei zawdzięczamy prof. Maksymilianowi Weissowi, dyrektorowi Obserwatorium Astronomicznego Uniwersytetu Jagiellońskiego. Od kwietnia 1927 roku południowy hejnał transmitowany jest na antenie I Programu Polskiego Radia. Jednak od 2 kwietnia 1984 roku sygnał nie jest nadawany już z krakowskiego Rynku, ale z Laboratorium Czasu i Częstotliwości Głównego Urzędu Miar w Warszawie.

W ponad 700-letniej tradycji grania hejnału, dopiero w Sylwestra 1993 roku tego przywileju po raz pierwszy dostąpiła kobieta – Anna Kula.

Hejnał mariacki ma też swoje miejsce w Księdze Rekordów Guinnessa. W 2000 roku, 11 czerwca, podczas Międzynarodowych Spotkań Orkiestr Wojskowych melodię odegrało 2000 trębaczy, którzy zebrali się na krakowskim rynku. Oprócz Polaków, byli wśród nich muzycy z Wielkiej Brytanii, Hiszpanii czy Belgii. Najstarszy z nich miał 79 lat, najmłodszy – niespełna osiem.